Halsbandparkieten

In Nederland leefden oorspronkelijk geen wilde papegaaiachtige vogels. Daar kwam zo’n vijftig jaar geleden verandering in, toen bleek dat ontsnapte/losgelaten halsbandparkieten zich in het wild konden handhaven in ons land. Halsbandparkieten zijn middelgrote, heldergroene vogels met een lange staart. Ze kunnen hard vliegen en luide metalige geluiden produceren. Het duurde tot de jaren negentig voordat de populatie verwilderde halsbandparkieten zich ging uitbreiden.

In 1998-2000 werd de Nederlandse broedpopulatie geschat op 220 paren. Uit de broedvogelverslagen van de Vogelwacht Delft blijkt dat de halsbandparkiet zich in 2002 als broedvogel vestigde in de Hertenkamp. Nadien worden ze ook waargenomen in andere parken van Delft, waaronder het Heempark en het Wilhelminapark. Halsbandparkieten komen tot op heden voornamelijk voor in stedelijk gebied in de omgeving van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. De vestiging van halsbandparkieten in Delft was dan ook geen grote verrassing.

Wild of uit gevangenschap?

In de onderstaande tabel heb ik het aantal halsbandparkieten weergegeven dat in de periode van 2001 tot en met 2008 bij de Vogel- en Egelopvang in Delft is gebracht.

2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
1	1	3	6	4	12	9	11

Tot en met het jaar 2003 was het niet duidelijk of de halsbandparkieten wild waren of afkomstig uit gevangenschap. Aanvankelijk werd voor alle vogels een nieuwe eigenaar gezocht, net als voor alle andere papegaaiachtige vogels die we binnenkrijgen. Vanaf 2004 komt daar verandering in en sindsdien wordt het merendeel van de halsbandparkieten vrijgelaten als ze zijn opgeknapt. De laatste jaren worden er voornamelijk onvolwassen vogels gebracht, bijna allemaal in de maanden mei en juni. Het is inmiddels duidelijk dat het vrijwel uitsluitend om wilde vogels gaat.

Halsbandparkieten eten (onrijpe) vruchten, zaden en knoppen van bomen. Het vermoeden bestaat dat de overleving van deze vogels in de winter afhangt van voer dat wordt aangeboden op voedertafels.

Ik heb ze vaak zien bungelen aan pindanetjes en ze zijn ook dol op zonnepitten. Met trage bewegingen voeren ze acrobatische toeren uit, waarbij hun snavel als extra houvast wordt gebruikt. Aan het gedrag van de halsbandparkieten in de opvang is te merken dat het geen tamme dieren zijn. Meestal zijn ze schuw en zoeken geen contact met mensen. Des te meer zoeken ze contact met soortgenoten. Het zijn sociale vogels, die graag in elkanders nabijheid verkeren.

Slaapplaats in de hofvijver

Buiten het broedseizoen overnachten halsbandparkieten op gezamenlijke slaapplaatsen. Op zulke plekken kunnen duizenden vogels bij elkaar komen. Tijdens een landelijke slaapplaatstelling in 2004 werden ruim 5400 vogels geteld. Op 24 januari 2009 ben ik met man en kinderen een kijkje gaan nemen bij een slaapplaats van halsbandparkieten in de hofvijver (naast het Binnenhof) in Den Haag.

Omstreeks 16.50 uur arriveren we bij de vijver en kijken naar de bomen en struiken op het eilandje waar de vogels overnachten, sommige struiken zijn wit van de vogelpoep. Het is nog aardig licht. Al snel komen er 3 halsbandparkieten aanvliegen, dan gebeurt er een half uur niets. Daarna komen er kleine groepjes van 2 tot 5 vogels. Ze roepen naar elkaar en vliegen pijlsnel en laag over het water. Het wordt snel donkerder, de vogels zijn niet zo gemakkelijk te zien.

Om 17.30 uur arriveren er grotere groepen van zo’n 50 vogels. Vaak landen ze eerst in grote kastanjebomen aan de rand van de vijver voordat ze in kleine groepjes een plekje zoeken op het eiland. Er zijn kleine verplaatsingen binnen de slaapplaats, maar we zien geen gezamenlijke vliegshow, zoals je bij slaapplaatsen van spreeuwen kunt zien. Om 17.45 uur is het behoorlijk donker, er komen nauwelijks meer nieuwe vogels bij en we besluiten weer naar huis te gaan.

Het totale aantal halsbandparkieten op de slaapplaats was heel moeilijk te schatten. Wij vermoedden dat er die avond 1000 tot 2000 halsbandparkieten op het eilandje verzamelden. De kale bomen kregen een groene gloed nadat de parkieten er in waren neergestreken, maar al snel verdween deze kleur in het duister van de nacht. De slaapplaats in de hofvijver bestaat al een paar jaar en ik verwacht dat ze ook in 2010 van deze plek gebruik zullen maken.

Caroline Elfferich

Een selectie van enkele artikels uit de Penneveer, winter 2009:

• Van de voorzitter
• Zwanen
• Even voorstellen: Nancy
• Bezoek aan de opvang
• Teken bij vogels
• De bruine kiekendief
• Overzicht inclusief andere edities