De asielhoudster verteld

Jonge eenden in de winter

Het warme en aangename najaar, na een koude zomer, veroorzaakte de kolder in de kop van de wilde eend. Eind oktober en begin november kregen we veel telefoontjes over eendenmoeders met een rits pijltjes achter haar aan. Helaas moest ik de bellers teleurstellen. Wij kunnen die pijltjes niet vangen. De moeder zou in paniek wegvliegen en de kleine eendjes gaan duiken, net zo lang tot ze uitgeput zijn. Nemen we die uitgeputte en van hun moeder gescheiden kleintjes mee naar de opvang, dan overlijden die alsnog binnen 1 of 2 dagen. We kiezen daarom voor de minst stressvolle weg en hebben altijd de hoop dat als het zachte weer aanhoudt er vast kleintjes bij zijn die het wel halen en voor het invallen van de winter sterk genoeg zijn.
Toch hebben we momenteel wel een winternestje in de opvang.
Deze eendjes waren aanwezig in een tuin waar ze niet uit konden naar het water. De moeder die ze daar heeft uitgebroed zou, volgens het verhaal, al weg zijn.
Ze werden gebracht op 11 november, geschatte leeftijd 2 à 3 dagen en hadden duidelijk geleden aan het gebrek van water en voer. Het nest telde 12 eendjes waarvan er binnen 2 dagen 6 ondanks warmte, voer en heel veel aandacht overleden. De overige zes groeien als kool en zijn kerngezond. Wat een geluksvogeltjes!

Egels

Het is dit jaar misschien niet zo druk met de egels als het vorige winterseizoen. Natuurlijk moet ik niet te vroeg juichen. Je weet maar nooit wat er nog in de lucht hangt!
Maar dit betekent niet dat we niets te doen hebben. Alle dieren moeten iedere dag verschoond worden en verzorgd, nagekeken, gevoerd, enzovoort.
Bovendien zijn er soms dagen dat we over de hele dag maar met twee personen staan. Het is dan flink doorwerken met z`n tweeën. We willen natuurlijk alle dieren die verzorging geven die ze nodig hebben en willen geen uitzondering maken of je nu een doodgewone stadsduif bent, of een doortrekkende houtsnip en prachtige koperwiek of een van de 30 egeltjes.

Bralie en kroost

Nog meer kleintjes in de opvang. Deze keer gaat het over een egel die werd gebracht wegens longproblemen. Het was een flink vrouwtje, gevonden op 31 augustus aan de Braziliëhof, een mooie groenstrook in Tanthof.
Ik was op vakantie. Maar ons medische team reageerde standvastig en besloot de egel een behandeling tegen longwormen te geven. Na een paar dagen rolde er tot de grote schrik van de verzorgers een aantal piepkleine egeltjes uit het te verschonen hok. De moeder was ongemerkt bevallen. Er waren 4 kleine gezonde egeltjes geboren.
Voor de verzorging van moeders met jongen, vooral als die totaal onverwachts bij ons worden geboren, hebben we een draaiboek. Behalve dat het bij ons op het bureau staat, zit het ook in het hoofd van medewerkster Nancy die meteen de juiste instructies kon geven. In het nest had ze een kleinere baby gezien dan de andere drie. Maar we storen de moeder niet als het niet hoeft dus echte controles met betrekking tot de jongen bleef verder uit. Later hebben we ontdekt dat die hele kleine er niet meer was maar de andere drie zijn zeer voorspoedig opgegroeid.
Omdat de 3 jongen het heel gewoon vinden achter tralies te wonen en te reageren op langskomende verzorgers met voerbakken heb ik besloten dit stel samen met de moeder deze winter nog niet vrij te laten. Ze zijn verhuisd naar een heel grote tuin waar ze niet uit kunnen, maar waar de natuurlijke omstandigheden optimaal zijn om een wilde egel te zijn.
Binnen zeer korte tijd hoorde ik al van de tuineigenaar dat de jongen zich niet meer laten zien overdag. De moeder die heel dik was geworden van al dat krachtige voer voor de jongen en al ruim 1.400 gram was, is maar meteen in winterslaap gegaan.

Maden bij Ot en Sien dus al 24 uur bij de moeder weg.

Andere egeltjes die dit seizoen indruk op me maakten waren Ot en Sien.
Beide jongen werden op 2 oktober door dierenambulance Woeden gebracht. Het waren baby`s die nog niet buiten het nest hoorden. De vindomstandigheid was helaas niet bekend maar ik trok de volgende conclusies: Jonge egels verlaten het nest alleen als de moeder niet terug komt. Ze gaan dan piepend rond scharrelen in de hoop dat ze weer op duikt en de kleintjes in de bek terug het nest in brengt. Helaas kan de moeder verongelukt zijn, maar het gebeurt ook heel vaak dat de jongen uit een tuin zijn gezet door tuineigenaren die bladerhopen en andere “rommel” uit de tuin verwijderen. Een gevonden egelnest wordt dan elders neergelegd wat een fatale verstoring tot gevolg heeft.

De 2 baby`s die ik kreeg waren levendig, enorm hongerig en gelukkig nog sterk genoeg om te kunnen drinken van de aangeboden zoogdierenmelk. Maar terwijl ik hun eerste nood lenigde, viel me op dat er behalve een enorme hoeveelheid verse vliegeneieren op de egeltjes er ook al maden uit die eieren waren gekropen die zich bij beide egeltjes in de oren hadden genesteld en daar begonnen waren met hun vernietigend werk.
Vliegen, vooral die mooie groenglimmende bromvlieg die maar een klein beetje groter is dan de gewone huisvlieg, zoekt voor haar nageslacht vlees. Liefst nog warm en vers. Zo komt het dat deze vlieg massa`s eieren op levende maar kwetsbare dieren afzet. De maden hiervan komen na ongeveer 24 uur uit en zoeken naar plekjes waar ze gemakkelijk onder de huid kunnen komen. Heeft het slachtoffer geen verwondingen dan zijn alle andere gaatjes ook goed, zo vinden we maden in ogen, oren, bek en neus, anus en plasgaatjes. De maden knagen gaten in gezond weefsel en kruipen onder de oppervlakte van de huid steeds verder.
Voor de 2 egelbabys die ik nu verzorgde, was de schade beperkt gebleven tot een rode gevoelige uitwendige gehoorgang. Het genas voorspoedig en de 2 zijn naar onze babyzoogdierenopvang gegaan voor verdere verzorging.
Inmiddels zijn ze groot en sterk. Ze blijven overwinteren in een afgesloten grote tuin waar natuurlijke omstandigheden optimaal zijn.
Deze egeltjes hebben op een foto in de Delft bijlage van het A.D. gestaan.

Stoere is ook een egel waar ik dit seizoen een zwak voor kreeg.
Het is een groot prachtig mannetje. Hij lag op 3 oktober ergens langs de weg in de buurt van het politiebureau in Pijnacker. Ik kon geen verwondingen ontdekken maar in de oren krioelde het van de maden.
Deze wilde ik zo spoedig mogelijk verwijderen natuurlijk maar wat me toen begon op te vallen was dat de egel zich vrijwel niet verweerde. Hij rolde zich maar matig op en leek “alles” maar goed te vinden.

Met egels moeten we vaak uitwijken naar de dierenarts omdat een ingerolde egel ook voor ons onbenaderbaar is. De dierenarts beschikt over de mogelijkheden de egel een roesje te geven, waarna de verwijdering van maden en/of het verzorgen van wonden een stuk makkelijker gaat.
Uiteindelijk bleek Stoere, zoals ik hem was gaan noemen, deels verlamd. Nu begreep ik zijn "tamheid" . Dit mooie mannetje was op een nacht tijdens zijn zoektocht naar vrouwtjes zeer waarschijnlijk aangereden, maar heeft de kant van de weg kunnen bereiken. Gelukkig! Anders was hij later alsnog dood gereden door een volgende auto. Daar is het dier gaan liggen, misschien van de pijn. Of misschien zelfs buiten bewustzijn. Dat verklaarde de vliegeneieren op een op het eerste gezicht stralend gezond dier. Hij was niet meer in staat weg te lopen en zal vermoedelijk meer dan een dag op dezelfde plek gelegen hebben. Gelukkig was er een alerte voorbijganger die het dier opmerkte en bij ons bracht.
Pfff, net op tijd. Er was schade in de oren van de maden maar ook bij deze egel beperkte dit zich tot de uitwendige gehoorgang en is het voorspoedig genezen.
De verlamming van Stoere duurt langer. Geleidelijk aan is hij weer gaan lopen. Hij sleept nog een heel klein beetje met een achterpoot maar daar heeft hij niet echt last van. Wat nog wel dubieus is, is dat delen van de spier waarmee de stekels worden opgezet, dit niet doen. Stoere is verder genezen, heeft een goede eetlust, werd lekker mollig en wilde in november al de winterslaap in. Dat is een goed teken. Alles functioneerde weer normaal behalve de genoemde verlammingen.
Stoere hebben we daarom ook in de tuin geplaatst waar Ot en Sien zitten.
En terwijl Ot en Sien momenteel (begin december) nog druk doende zijn zich vol te eten met tuindieren en het neergezette voer en zich vermaken met het bouwen van prachtige winternesten, is Stoere meteen in het egelhuisje onder zeil gegaan.

W. de la Rambelje - Mergler

Een selectie van enkele artikels uit de Penneveer, winter 2011:

• Van de voorzitter
• Bezoek aan de opvang
• Muizenissen
• Egels in de opvang
• Overzicht inclusief andere edities