Wat is botulisme ?

zwaanDe meeste mensen denken dat botulisme alleen in de zomer voorkomt. Helaas is dit niet het geval. Het komt het gehele jaar voor, alleen zijn het aantal gevallen in de winter veel minder dan in de zomermaanden.

Wat kunt u doen bij het vinden van een botulisme-slachtoffer?

  • Breng de vogel zo snel mogelijk naar onze opvang, des te meer kans dat hij het overleeft.
  • Pak de zieke vogel voorzichtig op en leg hem in een doos. Leg onderin een handdoek.
  • Was uw handen goed nadat u de vogel heeft aangeraakt (of gebruik handschoenen)
  • Geef de vogel geen voedsel of water.
  • Waarschuw de gemeente over de plaats waar het botulisme voorkomt, zodat zij maatregelen kunnen nemen.

Wat is botulisme?

Botulisme is één van de drie meest voorkomende ziekteproblemen van wilde vogels. Elk jaar zijn vele vogels verlamd of gaan dood door vergiftiging die veroorzaakt wordt door de bacterie Clostridium botulinum. Deze bacterie produceert onder ‘gunstige’ omstandigheden toxine (gif), dat bij besmette dieren in eerste instantie verlammingsverschijnselen veroorzaakt. Twee van de zeven gifstoftypes die bekent zijn, veroorzaken gewoonlijk sterfte bij wilde vogels; één van deze, type C, veroorzaakt meestal vele doden onder de eenden, terwijl type E voornamelijk meeuwen en duikeenden treft.

eendHoe ernstig is het?

Het aantal doden varieert van jaar tot jaar en van soort tot soort. Het ene jaar zijn het een paar honderd vogels, terwijl het jaar erop het er veel meer kunnen zijn op dezelfde plaats.

Welke soorten worden besmet?

Een grote variatie aan vogels en sommige zoogdiersoorten zijn gevoelig voor het type C botulismegif. Onder de wilde vogels zijn watervogels (eenden, ganzen, zwanen) en waadvogels het meest het slachtoffer.

Zijn mensen en huisdieren gevoelig voor botulisme?

Over het algemeen is botulisme niet gevaarlijk voor mensen, honden en katten. Gevaarlijk voor mensen zijn de volgende -gelukkig zeldzame- typen botulisme: A, B, E en F. Voor de eveneens weinig voorkomende type D zijn vooral runderen vatbaar. Als een met botulisme besmet kadaver lang blijft liggen, kunnen hierin ook voor de mens gevaarlijke typen botulisme B en E ontstaan, zich vermeerderen en toxine vormen.

Wat veroorzaakt botulisme-epidemieën?

De bacterie die botulisme veroorzaakt kan zich alleen onder bepaalde omstandigheden vermenigvuldigen. Dat vermenigvuldigen gebeurt dan erg snel. Gunstige omstandigheden voor botulisme zijn:

  • Een eiwitrijk milieu (dode vogels of vissen, vooral als deze in het water liggen).
  • Water dat tussen de 15 ºC en 35 ºC ligt (ondiepe, stilstaande wateren en plasjes).

jonge-groep-eenden

Botulisme verspreidt zich snel via dode dieren. De infectie met botulisme gebeurt door het opnemen van weefseldeeltjes van dode dieren of van vliegenlarven (maden), die afkomstig zijn uit dode, besmette dieren. De bacterie wordt ook wel rechtstreeks uit de bodem opgenomen.

Hoe kan men botulisme herkennen?

Botulisme tast het zenuwstelsel aan en veroorzaakt spierverlamming. Eén van de eerste signalen die opvalt is dat de vogels niet kunnen vliegen. Daarna raken de spieren in de poten verlamd, en bewegen de vogels (eenden) zich voort over water- en moddervlaktes d.m.v. hun vleugels. Deze reeks van signalen is in tegenstelling tot dat van vogels met loodvergiftiging, die problemen hebben met vliegen maar wel kunnen blijven lopen en rennen. Verlamming van het derde ooglid en de nekspieren volgen. Deze twee signalen zijn het makkelijkst te herkennen in verband met botulisme. Tenslotte zullen de vogels verdrinken, wanneer ze dit stadium hebben bereikt. Diegene die niet verdrinken of gevonden worden, zullen op de kant alsnog sterven aan ademhalingsstoornissen wanneer de verlamming zich verder door het lichaam verspreidt.

meerkoetKunnen zieke vogels behandeld worden?

Ja, de zieke vogels kunnen veelal gered worden, als ze direct nadat ze gevonden zijn, naar de opvang worden gebracht. Bovendien vormen ze na genezing geen gevaar meer voor hun.

Kunnen botulisme-epidemieën voorkomen worden?

Elke dode watervogel of vis vormt een mogelijke bron van besmetting die maandenlang kan aanhouden en moet daarom zo snel mogelijk worden opgeruimd.

Onthoud het volgende:

De vogel heeft de meeste overlevingskans als hij direct naar het dichtstbijzijnde vogelopvang adres wordt gebracht. Daar krijgt hij de deskundige hulp die hij nodig heeft.

Probeer niet zelf voor de vogel te zorgen.

Bijna alle vogels zijn beschermd door de Flora- en Faunawet, dus is het absoluut verboden om wilde vogels in je bezit te hebben, zonder vergunning. Breng de vogel dus zo snel mogelijk naar de opvang, dat is voor de vogel het beste.